Gazeteci-yazar ve halk şairi Ali Kayıkçı (Âşık Derebahçeli), toplumsal bir sorun olan sigara bağımlılığına dikkat çekmek amacıyla önemli bir kültürel çalışma gerçekleştirdi. Yazdığı "Sigarayı Boykot Destanı" ile tütün endüstrisinin ekonomik sömürüsünü ve sigaranın sağlığa etkilerini edebi bir dille gündeme taşıdı.
"5 Dakika Tefekkür ve Malûmlara Taşlama, Mısra Mısra Haşlama" alt başlığıyla yayımlanan bu destan, sigara kullanıcılarını düşünmeye ve bağımlılıklarına son vermeye davet ediyor.
Sigaranın etkileri ve ekonomik boyutları
Kayıkçı, destanın ilk bölümünde sigaranın insan vücudunda yarattığı tahribatı vurguluyor. Şair, insanların sigara nedeniyle fabrikalaşmış bir yaşam sürdüğünü ifade ediyor. Modern dünya ile özlem duyulan temizliğin kaybolduğunu şu mısralarla dile getiriyor:
"Ağız" idi eskiden, şimdi olmuş bir "baca";
Bir "fabrika" misâli, "tüter" durur günboyu;
Arada bir "mola" var, "yevmiyeler" bak kaça?
"Nikotinler" savrulur, "duman" daha bir koyu!..
Ülkenin ekonomik durumu ve tütün politikaları
İkinci bölümde Kayıkçı, sigara pazarının küresel sömürüye dönüşümüne dikkat çekiyor. Eski "Tekel" günlerine atıfta bulunarak, yabancı sermayenin tütün piyasasına hâkim olması üzerinde duruyor. Sigara zamlarının, tiryakileri zor durumda bıraktığını ve ülkenin döviz kaybı yaşadığını şu dizelerle ifade ediyor:
"Gitti" onca markalar, girdi yaban pazara;
"Zam üstüne zam geldi", "tiryaki" düştü dara!...
Kayıkçı, tütün gelirlerinin yabancı devletlere akmasına tepki göstererek, vatandaşlara "Var biriktir TL’ni, ev al yahut araba; sömürgeci devletler gelmesin bu tarafa!" çağrısında bulunuyor.
Sağlık sorunları ve bağımlılıkla mücadele
Destanın son bölümünde ise sigaranın, içerdiği kimyasallar ve yol açtığı hastalıklar konularına değiniyor. Akciğer kanseri, beyin hasarı, kısırlık ve KOAH gibi hastalıkların arka planındaki dört bin kimyasal ve altmış kanserojene vurgu yapıyor. Kayıkçı, sağlıklı bir yaşam için şu ifadeyi paylaşıyor:
"Sigara" var/"Nikotin", "nasıl uzun yaşarım?...
"Özenmemek/İçmemek": Budur asıl başarım!..."
Kayıkçı, tiryakileri bu "dumanlı esaretten" kurtulmaya ve paralarını yabancı şirketler yerine kendi geleceklerine yatırmaya davet ediyor. Sigarayı Boykot Destanı ile farkındalık oluşturmayı hedefleyen Kayıkçı, bu konuda afişler bastırarak halkla paylaşmayı da planlıyor.
GAZETECİ-YAZAR VE HALK ŞAİRİ ALİ KAYIKÇI, YAZDIĞI "SİGARAYI BOYKOT DESTANI" İLE HEM TÜTÜN ENDÜSTRİSİNİN EKONOMİK SÖMÜRÜSÜNÜ HEM DE SİGARANIN SAĞLIĞA YÖNELİK AĞIR TAHRİBATINI EDEBİ DİLLE ELEŞTİRDİ.