ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, İran ile sağlanan ateşkese ilişkin değerlendirmesinde, Tahran yönetiminin müzakere sürecinde iyi niyet göstermemesi halinde ABD Başkanı’nın kararlılığını net şekilde ortaya koyacağını belirtti.
Macaristan’a gerçekleştirdiği iki günlük ziyaret kapsamında Mathias Corvinus Koleji’nde düzenlenen panelde konuşan Vance, Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’in Macaristan Başbakanı Viktor Orban’a yönelik sözlerini sert şekilde eleştirdi. Müttefik bir ülkenin liderine yönelik bu tür ifadelerin kabul edilemez olduğunu vurgulayan Vance, bunun ciddi bir skandal olduğunu dile getirdi.
Macaristan’daki seçimler öncesinde Orban’a destek amacıyla bulunduğunu belirten Vance, yabancı müdahale tartışmalarına da değinerek, başka ülkelerin seçim süreçlerine ekonomik ya da siyasi baskıyla yön vermeye çalışmasının egemenliğe açık bir müdahale olduğunu ifade etti. Avrupa Birliği’nin göç politikaları nedeniyle Macaristan’a yönelik ekonomik baskılarını da bu kapsamda değerlendiren Vance, Macar halkının bu tür müdahalelere karşı durması gerektiğini söyledi.
Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin diplomatik süreci de değerlendiren Vance, başlangıçta çözümü kolay görülen savaşın beklenenden çok daha karmaşık hale geldiğini belirtti. Yaklaşık 14 aydır sürdürülen diplomatik temaslarda önemli ilerlemeler kaydedildiğini aktaran Vance, tarafların artık pozisyonlarını yazılı olarak ortaya koyduğunu ve bu pozisyonların zamanla birbirine yaklaştığını ifade etti. Buna rağmen henüz tam bir uzlaşı sağlanamadığını da sözlerine ekledi.
Savaşın artık rasyonel olmaktan çıktığını savunan Vance, küçük toprak kazanımları uğruna yüz binlerce insanın hayatını kaybetmesinin ve küresel ekonomik maliyetlerin kabul edilemez olduğunu vurguladı.
Avrupa ile ilişkilere de değinen ABD Başkan Yardımcısı, kıtanın ABD için hem ticari hem de kültürel açıdan önemli bir ortak olduğunu belirtti. Ancak Avrupa’nın enerji politikalarını eleştiren Vance, Rusya’nın tehdit olarak görülmesine rağmen enerji bağımlılığının artırılmasını çelişkili bulduğunu söyledi. Avrupa’daki yüksek enerji maliyetlerinin vatandaşları olumsuz etkilediğini ifade eden Vance, bu politikaların kıtayı daha az güvenli ve daha az müreffeh hale getirdiğini dile getirdi.
İran ile sağlanan ateşkes sürecine ilişkin detayları da paylaşan Vance, ABD’nin askeri hedeflerine ulaştığını ve İran’a bir ültimatom verildiğini belirtti. Bu çerçevede İran’ın Hürmüz Boğazı’nı açmayı kabul ettiğini, ABD ve müttefiklerinin ise saldırıları durdurduğunu ifade eden Vance, mevcut durumun 8 ila 12 saatlik kırılgan bir ateşkes olduğunu söyledi.
İran tarafında bazı kesimlerin bu sürece dair yanıltıcı açıklamalar yaptığını öne süren Vance, buna rağmen müzakere masasında ilerleme sağlanabileceğini ifade etti. ABD’nin elinde askeri, diplomatik ve ekonomik açıdan güçlü araçlar bulunduğunu belirten Vance, Başkan Trump’ın bu araçları kullanmak yerine önceliği diplomasiye verdiğini söyledi.
Ancak sürecin İran’ın tutumuna bağlı olduğunu vurgulayan Vance, “Eğer İranlılar bizimle iyi niyetle çalışmaya istekli ise bir anlaşmaya varabiliriz. Ancak yalan söyleyip süreci sabote ederlerse, ABD Başkanının şaka kaldıran biri olmadığını görecekler” diyerek uyarıda bulundu.