İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD ile varılan barış anlaşmasını resmen doğruladı. "İslamabad Mutabakatı" olarak adlandırılan tarihi metnin resmi imza töreni 19 Haziran Cuma günü İsviçre'de gerçekleştirilecek. Mehr ve Tesnim kaynakları tarafından sızdırılan ve bölgedeki askeri-ekonomik dengeleri kökten değiştirecek 3 aşamalı tarihi planın tam maddeleri ilk kez gün yüzüne çıktı.
İranlı Bakan Yardımcısı Garibabadi, anlaşma metninde İran'ın tüm kırmızı çizgilerinin eksiksiz yer aldığını belirtti. Garibabadi, İsrail'in Lübnan saldırılarına karşı İran ordusunun hazırladığı misilleme planının, ABD Başkanı Donald Trump’ı masada net bir pozisyon almaya zorladığını ve barışın önünü açtığını vurguladı.
3 Aşamalı ABD-İran Mutabakat metni:
BİRİNCİ AŞAMA: Derhal yürürlüğe girecek maddeler
Mutabakat zaptının ilanıyla birlikte eş zamanlı olarak bu gece devreye giriyor.
İki taraf, Lübnan da dahil olmak üzere bölgedeki tüm düşmanlıkların, savaşın ve askeri operasyonların derhal, tam ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan eder.
Amerika Birleşik Devletleri, İran'a aylardır uyguladığı acımasız deniz ablukasının derhal ve tamamen kaldırıldığını açıklar.
İKİNCİ AŞAMA: İmzadan sonraki ilk 30 günlük süre
19 Haziran Cuma günü İsviçre'deki imzaların ardından başlayacak taahhütler;
- ABD, İran’ın iç işlerine müdahale etmeme taahhüdünü teyit eder. Müzakereler süresince bölgedeki askeri gücünü, teçhizat sayısını artırmayacağını ve yeni yaptırım uygulamayacağını taahhüt eder.
- İran, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'na (NPT) bağlılığını yeniden teyit ederek, nükleer silah üretmeyeceğini ve geliştirmeyeceğini doğrular.
- ABD, İran'ın dondurulmuş varlıklarının ilk yarısı olan 12 milyar doları 30 gün içinde geri alınamaz şekilde İran'a iade eder.
- ABD, İran'ın petrol, doğalgaz ve petrokimya ihracatına yönelik yaptırımlardan derhal muafiyet tanır. Nihai anlaşmayla bu muafiyetler kalıcı kılınacaktır.
- ABD, İsrail güçlerinin 2024'teki İsrail-Hizbullah anlaşmasından sonra işgal ettiği alanlar da dahil olmak üzere Lübnan'dan tamamen çekilmesi için kısa vadeli bir zaman çizelgesi hazırlamak üzere Tel Aviv ile istişarelere başlar.
- İran, kendi belirleyeceği özel düzenlemeler çerçevesinde Hürmüz Boğazı'nı 30 gün içinde küresel ticari deniz trafiğine yeniden açacağını teyit eder.
ÜÇÜNCÜ AŞAMA: Nihai anlaşma müzakereleri (60 günlük süre)
İlk 30 gündeki taahhütlerin eksiksiz tamamlanmasının ardından başlayacak süreç;
- Bu 60 günlük süreçte ABD, İran'ın dondurulmuş paralarının kalan 12 milyar dolarlık kısmını da serbest bırakır.
- ABD, kaynaklarının bir kısmı Körfez ülkeleri tarafından karşılanacak olan, en az 300 milyar Dolar bütçeli "İran Yeniden Yapılanma Fonu" kurma planını masaya sunar
- Taraflar; uranyum zenginleştirme, mevcut uranyum stokları ve nükleer tesislerin geleceğine dair kalıcı çözüm için ayrıntılı müzakerelere başlar.
- Birincil, ikincil, ABD ve BM yaptırımları dahil olmak üzere İran'a uygulanan tüm ekonomik ambargoların kaldırılması, BM Güvenlik Konseyi ve IAEA'nın (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı) İran aleyhindeki tüm kararlarının iptali müzakere edilir.
- Kurulacak bir izleme mekanizmasının ardından nihai anlaşma, BM Güvenlik Konseyi kararıyla resmiyet kazanarak uluslararası hukuka bağlanır.
Kaynak: Aydınlık