Z Raporu - 21.09.2026

Türkiye ekonomisi yeni haftaya sermaye piyasalarındaki yüksek oynaklık, üretim cephesinden gelen karışık göstergeler ve küresel enerji fiyatlarındaki geri çekilmenin etkisi altında başladı.

Borsa İstanbul’da işlemler, bazı yatırım fonlarına ilişkin tasfiye kararları ve devam eden soruşturmanın yarattığı belirsizlik nedeniyle sert satışlarla başladı. BIST 100 endeksi gün içerisinde yüzde 2’yi aşan kayıpla 13 bin puanın altını test etti. Bankacılık hisselerindeki toparlanmanın desteğiyle kayıplarını telafi eden endeks, günü yüzde 0,40 yükselişle 13 bin 338 puandan tamamladı.

Sermaye Piyasası Kurulu, tasfiye kapsamına alınan fonlarda süreci üç aydan altı aya çıkardı. Fon varlıklarının kontrollü biçimde nakde çevrilmesi, yatırımcı ödemelerinin gerçekleştirilmesi ve piyasada oluşabilecek ilave satış baskısının sınırlandırılması hedefleniyor. Ekonomi yönetimi, yaşanan sorunun finansal sistemin geneline yayılmadığını ve yatırımcı haklarının korunmasına yönelik tedbirlerin sürdürüldüğünü bildirdi.

Reel sektör göstergeleri ise ekonomik faaliyete ilişkin karışık bir görünüm sundu. Mevsimsellikten arındırılmamış Reel Kesim Güven Endeksi eylülde 0,8 puan azalarak 102 seviyesine geriledi. Mevsimsellikten arındırılmış endeks ise 0,1 puanlık sınırlı artışla 102,5 oldu.

İmalat sanayisinde kapasite kullanım oranı iki aylık gerilemenin ardından yeniden yükseldi. Mevsimsel etkilerden arındırılmış kapasite kullanım oranı 0,6 puan artışla yüzde 74,1’e, arındırılmamış oran ise yüzde 74,2’ye çıktı. Veriler, sanayi üretiminde belirgin bir hızlanmadan çok mevcut kapasitenin daha yoğun kullanılmaya başladığına işaret etti.

Üretim maliyetleri tarafında dış pazarlara yönelik fiyat baskısının güçlendiği görüldü. Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi ağustosta aylık yüzde 3,61, yıllık yüzde 32,60 yükseldi. Yıllık artışın önceki aya göre hızlanması, ihracatçı şirketlerin maliyet ve fiyatlama koşullarında baskının sürdüğünü ortaya koydu.

Tarım sektöründe girdi maliyetleri temmuz ayında aylık yüzde 0,20 artarken, yıllık artış yüzde 27,62 olarak gerçekleşti. Yıllık orandaki gerileme maliyet baskısının hız kestiğine işaret etse de gübre, enerji, yem ve diğer üretim girdilerindeki yüksek fiyat düzeyi tarımsal üretim açısından risk oluşturmaya devam ediyor.

Döviz piyasasında sınırlı hareketler izlendi. Dolar/TL 48,80 seviyelerinde yatay seyrederken euro/TL yaklaşık 56,04 düzeyinde işlem gördü. Gram altın ise ons fiyatındaki gerilemenin etkisiyle sabah saatlerinde yüzde 0,5’in üzerinde değer kaybederek 6 bin 829 lira çevresine çekildi.

Küresel piyasalarda petrol fiyatlarındaki düşüş Türkiye açısından günün olumlu gelişmelerinden biri oldu. Hürmüz Boğazı’ndaki petrol sevkiyatının iyileşmesi ve İran merkezli gerilimin diplomasi yoluyla hafifleyebileceğine ilişkin beklentilerle Brent petrol yüzde 3’ün üzerinde gerileyerek 100 doların altını test etti. Düşüşün kalıcı olması hâlinde Türkiye’nin enerji faturası, akaryakıt fiyatları ve enflasyon görünümü üzerinde sınırlı bir rahatlama oluşabileceği değerlendiriliyor.

Türkiye ayrıca COP31 öncesinde yapay zekâ altyapısının artan enerji tüketimini iklim hedefleriyle uyumlu hâle getirmeyi amaçlayan uluslararası bir girişim başlattı. Temiz enerji, şebeke modernizasyonu ve elektrifikasyon yatırımlarına odaklanan girişimin teknoloji ve enerji sektörlerinde yeni yatırım alanları oluşturması bekleniyor.

Günün genel tablosunda iç piyasalarda fon kaynaklı belirsizlikler öne çıkarken, sanayi kapasitesindeki toparlanma ve petrol fiyatlarındaki gerileme dengeleyici unsurlar oldu. Önümüzdeki süreçte sermaye piyasasına yönelik düzenleyici adımlar, enerji fiyatlarının seyri ve üretici maliyetlerindeki değişim ekonomik görünümün temel belirleyicileri arasında yer alacak.