İran’dan ABD’ye nükleer denetim resti: Tehditler sürerse görüşme yok

İran ile ABD arasındaki nükleer gerilim yeni bir boyuta taşındı. İran, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansına (UAEA) gönderdiği bildirimde, ABD’nin nükleer tesisleri hedef alan saldırı tehditleri sürdüğü müddetçe denetimlerin yeniden başlatılmasına ilişkin görüşmelerin yapılamayacağını belirtti.

Associated Press'in (AP) UAEA'nın üye ülkelere dağıtılan gizli raporuna dayandırdığı habere göre Tahran yönetimi, ABD Başkanı Donald Trump'ın nükleer tesislere yönelik yeni saldırı ihtimalini gündemde tutan açıklamalarını gerekçe gösterdi.

“Şartlar sağlanmadan denetim görüşmeleri yürütülemez”

İran, bildiriminde ABD'nin tehditlerini “süreklilik gösteren, açık ve kamuoyuna yönelik” olarak nitelendirdi. Tahran yönetimi, nükleer denetimlerin uygulanabilmesi için gerekli koşullar yeniden oluşturulmadan mevcut sorunun çözülemeyeceğini vurguladı. İran ayrıca, şartların uygun hale gelmesi durumunda güvence denetimlerine ilişkin yükümlülüklerini yeniden tam olarak yerine getirme konusunda kararlı olduğunu bildirdi.

UAEA’dan İran’a denetim çağrısı

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ise İran'ın nükleer tesisleri ve nükleer materyallerine ilişkin bilgi eksikliğinin nükleer silahların yayılmasının önlenmesi açısından ciddi endişe yarattığını açıkladı. Ajans, denetimlerin kısa sürede yeniden başlatılmasına hazır olduğunu belirterek Tahran yönetimine müfettişlerin ülkeye dönüşünü sağlayacak teknik ve aşamalı adımları değerlendirme çağrısı yaptı.

İran’dan 20 milyon dolarlık ödül teklifine tepki

Tahran yönetimi, ABD'nin İran'ın nükleer programına ilişkin bilgi sağlayanlara 20 milyon dolara kadar ödül teklif etmesinden de duyduğu rahatsızlığı UAEA'ya iletti. İran, nükleer programına ilişkin hassas bilgilerin gizliliğinin korunması gerektiğini vurgulayarak bu bilgilerin açıklanmaması, kötüye kullanılmaması ve istihbarat amacıyla istismar edilmemesi çağrısında bulundu.

İsfahan’daki nükleer tesis denetlenemiyor

UAEA'nın raporunda, İran'daki İsfahan Yakıt Zenginleştirme Tesisi'ne ilişkin endişelere de yer verildi. Ajansın, Haziran 2025'te bildirilen tesisin tam konumunu ve nükleer materyal içerip içermediğini henüz doğrulayamadığı belirtildi. Rapora göre müfettişlerin Haziran 2025'te tesisi ziyaret etmesi planlanmış ancak İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik saldırıları nedeniyle denetim gerçekleştirilememişti. Saldırılardan bu yana UAEA müfettişlerinin denetim gerçekleştirdiği tek tesisin Buşehr Nükleer Güç Santrali olduğu, burada 12-15 Eylül tarihlerinde inceleme yapıldığı bildirildi. Ajans, İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun mevcut durumunu da doğrulayamadığını belirterek denetimlerin yeniden başlamasının önemine dikkat çekti.