Özbekistan'da İyot Eksikliği Sorunu
Denize kıyısı olmayan Özbekistan’da, nüfusun yaklaşık %30’unu etkileyen iyot eksikliği, toplum sağlığı için önemli bir sorun olarak öne çıkıyor. Bilim insanları, bu soruna organik gıda ürünleri ile çözüm sunmayı hedefliyor.
İyot Eksikliğinin Sebepleri
Uzmanlar, ülkedeki düşük deniz ürünü tüketiminin, iyot açısından fakir toprakların ve iyotlu tuz kullanımındaki eksikliklerin, bu sorunun başlıca nedenleri olduğunu belirtiyor. Araştırmalar, kişi başına düşen iyot alımının, Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği seviyelerin altında kaldığını ortaya koyuyor.
Yeni Yasa ve Üretim Standartları
Hükümet, iyot yetersizliğine dair hastalıkları önlemek için "İyot Yetersizliği Hastalıklarının Önlenmesine İlişkin Yasa" çıkardı. Bu yasa, iyotlu tuz ve zenginleştirilmiş gıda ürünlerinin ulusal standartlara uygun olarak üretilmesini ve denetlenmesini zorunlu kılıyor.
Dr. Şükrane Saidova'nın Çalışmaları
Özbek bilim insanı Dr. Şükrane Saidova ve ekibi, iyot eksikliği ile mücadele edebilmek için organik iyotla zenginleştirilmiş gıda ürünleri geliştirdi. Saidova, "Ülkemiz denizlerden uzakta olduğu için iyot eksikliği yaygın. İyotlu tuz yeterince fayda sağlamıyor," diyerek durumu ifade etti.
Fabrika ve Üretim Süreci
2022 yılında, iyotla zenginleştirilmiş un ve un mamullerinin üretileceği bir fabrika kuruldu. Bu fabrikanın, Bağımsız Devletler Topluluğu ülkeleri arasında organik iyotlu gıda üreten ilk tesis olduğunu belirten Saidova, ayrıca Almanya’da yapılan testlerin organik iyodun un ürünlerinde kaybolmadığını kanıtladığını aktardı.
İyot Eksikliğinin Önlenmesinde Gelecek
Dr. Saidova, "İyot ilaç olarak alınabilir ama insanlar ilacı unutabilir. Ekmek yemeyi ise unutmazlar," diyerek bu organik ürünlerin önemine vurgu yaptı.
Denize kıyısı bulunmayan ülkeler arasında yer alan Özbekistan’da iyot eksikliği, uzun yıllardır çocuklar ve kadınlar başta olmak üzere toplumun geniş kesimlerini etkileyen önemli bir halk sağlığı sorunu olarak öne çıkarken, yerli bilim insanları tarafından geliştirilen organik iyot temelli gıda ürünleri ise bu alanda yeni bir çözüm modeli sunuyor. Özbek sağlık bilimleri uzmanı Dr. Şükrane Saidova (fotoğrafta) ve ekibi tarafından ülkede yaygın görülen iyot eksikliğine karşı yeni bir çözüm olarak organik iyot temelli un ve un mamulleri geliştirildi. Saidova, AA muhabirine açıklama yaptı.