Abbashalimpaşa Mahallesi'nin tarihi ve mimarisi
Balkan Savaşları göçmenleri tarafından 113 yıl önce Eskişehir’de kurulan Abbashalimpaşa Mahallesi, ilk günkü imar planına sadık kalınarak inşa edilen düzgün sokakları, kare bloklu yerleşimi ve çıkmaz sokağının bulunmadığı mimarisi ile İspanya’nın Barcelona kentini hatırlatıyor.
Eskişehir merkeze 66 kilometre uzaklıkta bulunan Çifteler ilçesinin kırsal kesimindeki bu mahalle, mimari yapısı ve tarihi ile Türkiye’nin geleneksel yerleşimlerinden ayrışıyor. 1912 yılında Balkan Savaşları nedeniyle Bulgaristan’ın Kırcaali bölgesinden göç eden Türkler tarafından kurulan köy, 113 yıllık bir geçmişe sahiptir. Kuruluş aşamasında her aileye 120 dekar tarla ve 700 metrekare arsa tahsis edilerek inşa edilen yerleşim, hazırlanan imar planına milimetrik olarak sadık kalınarak büyümüştür.
Cumhuriyet dönemi sırasında da bu dokusunu koruyan mahallede, bugüne kadar yıkılıp yeniden yapılan hiçbir bina mevcut imar planının dışına çıkmamıştır.
Bölge halkının kültürel mirası
İlk kurulduğunda padişah çiftlikleri geleneğini yaşatan 'Mandıra' ismiyle anılan köy, 30 Aralık 1914’te Hüdavendigar Vilayeti yönetiminin kararıyla adını Abbas Halim Paşa olarak değiştirmiştir. Bu değişim, dönemin Osmanlı Sadrazamı Said Halim Paşa’nın kardeşi ve Mısır prenslerinden Mehmed Abdülhalim Paşa’nın oğlu olan Abbas Halim Paşa’nın adı ile olmuştur. Abbas Halim Paşa, geçmişte devlet şurası üyeliği, Bursa Valiliği ve Bayındırlık Bakanlığı gibi önemli görevlerde bulunmuştur.
Abbashalimpaşa'da sokaklar tamamen düz ve birbirine paralel bir yapıya sahiptir. Burada dar veya çıkmaz sokak bulunmamaktadır.
Mahalle sakinlerinin bakış açısı
Abbashalimpaşa Mahallesi Muhtarı Mehmet Güçen, köylerinin 113 yıllık tarihi olduğunu vurgulayarak, "Türkiye genelinde eşi benzeri olmayan bir köydür. Sakinleri, Bulgaristan’ın Kırcaali ve Tozçal bölgelerinden göç edip gelmiştir; köyümüzde dışarıdan gelen yabancı halk yoktur. Geleneklerimiz tamamen eski usullere göre yaşatılmaktadır" şeklinde konuştu.
Muhtar, "Köyde yeni bir ev yapılacağı zaman bu mimari düzen kesinlikle bozulamaz, herkes aynı şartlara ve plana uymak zorundadır. Eskiden köyümüze dışarıdan yabancı birini sokmuyorduk. Ancak şimdi köy sandığı kapandı ve nüfusumuz düştü. Türkiye genelinde böyle özelliklere sahip başka bir köy yoktur" diyerek mahallelerinin benzersizliğini vurguladı.
BALKAN SAVAŞLARI GÖÇMENLERİ TARAFINDAN 113 YIL ÖNCE ESKİŞEHİR'DE KURULAN ABBASHALİMPAŞA MAHALLESİ, İLK GÜNKÜ İMAR PLANINA SADIK KALINARAK İNŞA EDİLEN DÜZGÜN SOKAKLARI, KARE BLOKLU YERLEŞİMİ VE HİÇ ÇIKMAZ SOKAĞI BULUNMAYAN ÖZGÜN MİMARİSİYLE İSPANYA’NIN BARCELONA KENTİNİ ANIMSATIYOR.