Türkiye-azerbaycan ilişkilerine dijital diplomasi modeli
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki köklü kardeşlik bağlarının dijital haberlere nasıl yansıdığı, kapsamlı bir araştırmayla mercek altına alındı. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi ile İzmir Azerbaycan Derneği (İZAZDER) iş birliğinde hazırlanan çalışmada, ortak tarih ve kültürün dijital dünyada daha görünür hâle gelmesine yönelik yeni bir iletişim modeli önerildi.
2020-2025 dönemini kapsayan bu araştırma, Türkiye ve Azerbaycan’da en fazla ziyaret edilen toplam 10 dijital haber platformunu esas aldı. Türkiye’den 5, Azerbaycan’dan 5 platformda yayımlanan 1.065 haber üzerinden, öne çıkan konular ve iki ülke arasındaki kardeşliğin kamuoyuna nasıl aktarıldığı değerlendirildi.
Araştırmanın bulguları ve bu bulgulardan hareketle geliştirilen iletişim modeli, "Türkiye-Azerbaycan İlişkilerinin Dijital Haberlerdeki Yansımaları: Kültürel Diplomasi Perspektifinden Bir Model Önerisi" başlıklı e-kitapta bir araya getirildi. Bu çalışma, Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi akademisyenleri Doç. Dr. Selin Bitirim Okmeydan ve Doç. Dr. Petek Durgeç ile Yaşar Üniversitesi akademisyeni Dr. Öğr. Üyesi Cudi Kaan Okmeydan tarafından kaleme alındı ve Global Academy Yayınevi tarafından e-kitap olarak yayımlandı.
Ortak değerler dijital geleceğe taşınmalı
Çalışmayı değerlendiren İZAZDER Yönetim Kurulu Başkanı Perviz Altay, araştırmanın Türkiye-Azerbaycan kardeşliğinin dijital medyada daha güçlü ve sürekli biçimde anlatılmasına katkı sağlayacağını belirtti. Altay, ortak değerlerin dijital medya aracılığıyla genç kuşaklara aktarılmasının önemine dikkat çekerek, "Türkiye ile Azerbaycan’ı ortak tarih, dil, kültür ve hafıza birbirine bağlıyor. Dijital medya, ‘Tek Millet, İki Devlet’ anlayışının genç kuşaklara aktarılmasında önemli bir alan hâline geldi. Bu çalışma da mevcut tabloyu bilimsel verilerle ortaya koyarken ortak değerlerimizi geleceğe taşıyacak öneriler sunuyor," dedi.
Bin 65 haber incelendi
Araştırma kapsamında Türkiye ve Azerbaycan’da en fazla ziyaret edilen beşer dijital haber platformu incelendi. Türkiye’den 581, Azerbaycan’dan 484 olmak üzere toplam bin 065 haber analiz edildi. Haberler, "Savaş/Güvenlik", "Stratejik İttifak", "Ekonomi", "Doğal Afet" ve "Kültür/Sanat" olmak üzere beş ana başlıkta toplandığı belirlendi.
Çalışmada, 2020 yılında İkinci Karabağ Savaşı nedeniyle savaş ve güvenlik konularının iki ülke medyasında ağırlık kazandığı; sonraki yıllarda ise ekonomik iş birliği, stratejik ortaklık, afet dönemlerindeki dayanışma ve kültürel etkileşim başlıklarının daha görünür hâle geldiği tespit edildi.
Araştırmaya göre, Türk haber platformlarında stratejik ittifak ve ekonomik iş birliği konuları daha düzenli biçimde ele alınırken, Azerbaycan medyasında savaş ve güvenlik başlıklarının yanı sıra kültür ve sanat içerikleri öne çıktı. Türk dijital medyasında kültür ve sanat temalı haberlerin sınırlı kaldığı gözlemlendi.
Sosyal medyadan haber gündemine
Çalışmada ayrıca "Türkiye-Azerbaycan İlişkileri Medya Etkileşimi Modeli" adıyla yeni bir model geliştirildi. Bu model, sivil toplum kuruluşları ve dijital topluluklar tarafından sosyal medyada oluşturulan gündemlerin haber medyasına taşınmasını ve böylece iki ülke arasındaki kültürel bağların daha geniş kitlelere ulaşmasını öngörüyor. Araştırmada kültürel diplomasinin daha etkili ve kalıcı olması için genç kuşaklara yönelik dijital çalışmalar yapılması, ortak kültürel içerikler hazırlanması, iki ülke medyası arasındaki iş birliklerinin artırılması ve ortak dijital platformlar kurulması önerilmektedir.
Çalışmanın önsözünde, projeye akademik birikimiyle yön veren Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Türk Tarihi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Abdullah Temizkan’a, İZAZDER Yönetim Kurulu Başkanı Perviz Altay’a, Başkan Yardımcısı E. Orkun Kılıç’a ve dernek ekibine teşekkür edildi.
PROJEYE AKADEMİK BİRİKİMİYLE YÖN VEREN EGE ÜNİVERSİTESİ TÜRK DÜNYASI ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ TÜRK TARİHİ ANABİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. ABDULLAH TEMİZKAN’IN YANI SIRA İZAZDER YÖNETİM KURULU BAŞKANI PERVİZ ALTAY, BAŞKAN YARDIMCISI E. ORKUN KILIÇ VE DERNEK EKİBİNİN KATKILARINA TEŞEKKÜR EDİLDİ.