Takunya ustası güçlü geleneksel mirası geleceğe taşıyor
Gelişen teknoloji ve plastik ürünlerin yaygınlaşmasıyla birlikte geleneksel zanaatlar birer birer tarihe karışırken, İzmir’deki takunya ustası Nihat Yakın, kökleri Osmanlı’ya uzanan bu kadim mesleği yaşatmak için mücadele ediyor.
Plastik ve naylon ürünlerin günlük yaşamda yaygınlaşması, geleneksel el sanatlarını olumsuz yönde etkilemeye devam ediyor. Bir dönem ıslak zeminlerin, gelin hamamlarının ve camilerin vazgeçilmezi olan takunya (nalın) da bu etkiyle unutulmaya yüz tutuyor. Yakın, artık daha çok minyatür, aksesuar ve hediyelik eşya üreterek bu kültürel mirası gelecek nesillere taşımayı hedefliyor.
Geçmişin derin izleri
Meslek hayatına ayakkabıcılıkla başlayan Nihat Yakın, takunyanın toplumsal ve kültürel önemini vurguladı. Geçmişte takunya renklerinin genç kızlar ve yaşlı kadınlar için farklı anlamlar taşıdığını belirten Yakın, "Takunyada canlı renkleri genç kızlar, koyu renkleri ise yaşlı veya eşi ölmüş bayanlar giyerdi. Kıyafet ve takunya renkleri durum hakkında bilgi verirdi" dedi.
Yakın, o dönemlerde takunya hediye etmenin geleneksel bir uygulama olduğunu, kadınların kullanıp kenara koyduğunda su çeken ve ıslak zeminlerde sağlıklı bir seçenek sunduğunu aktardı. Ancak, plastik terliklerin ortaya çıkmasıyla bu mesleğin de yok olmaya başladığını ifade etti.
Yenilikçi yaklaşımlar ve gelecek umudu
Nihat Usta, geleneksel ürünü modern hale getirip hediyelik eşya olarak sunduğunu belirtti. Özellikle Osmanlı döneminde gelin hamamlarında kullanılan bu takunyaların motifleri özel bir özellik taşıdığına dikkat çekti. Bugünse daha çok hatıra eşyası olarak tercih ediliyor. Yakın, "İnsanlar çocuklarına, gelinlerine hediye olarak alıyorlar; evlerinde bir köşede saklayıp bizi anıyorlar" şeklinde konuştu.
Mesleğinin geleceğinden endişeli olduğunu ancak umudunu koruduğunu dile getiren Yakın, zanaatını devredecek yeni yeteneklere açık olduğunu belirtti. "Öğrenmenin yaşı yok; ömür boyu öğrenmek var. Bazı meslekler maalesef yok oluyor, umarım bizim mesleğimiz yok olmaz" dedi. Takunya ustası, bu zanaatı yaşatmanın yanı sıra onun altında yatan kültürel kimliğin yok olmaması için de mücadele edeceğini ifade etti.
İZMİR'İN TİRE İLÇESİNDE YAŞAYAN VE MESLEĞİN SON TEMSİLCİLERİNDEN BİRİ OLAN TAKUNYA USTASI NİHAT YAKIN, KÖKLERİ OSMANLI’YA KADAR UZANAN BU ZANAATI YAŞATMAK İÇİN BÜYÜK BİR GAYRET GÖSTERİYOR.