Safranbolu'daki geyik boynuzları asırlık inançlarının sembolü
UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Karabük’ün Safranbolu ilçesindeki tarihi evlerin ve konakların çatılarında sergilenen geyik boynuzları, bölgenin köklü kültürel mirasını ve inanışlarını yaşatıyor.
Tarihçi-yazar Mehmet Kütükçüoğlu, bu inanışların geçmişten günümüze aktarılarak sürdüğünü belirtiyor. Geyik boynuzlarının, evlerin çatısında nazardan korunma amacıyla kullanıldığını ifade eden Kütükçüoğlu, bu boynuzların, Allah’a sığınma ve korunma dileğini sembolize ettiğini vurguladı. Aynı zamanda bazı evlerde 'Ya Hafız' ve 'Maşallah' gibi yazılarla birlikte ibrik ve kuş figürlerinin de kullanıldığını belirtti.
Tarihi ve kültürel zenginlikler
Safranbolu, yalnızca Osmanlı döneminin mimari özelliklerini değil, aynı zamanda binlerce yıllık birikimi de yansıtan bir yer. Kütükçüoğlu, bölgenin tarihi ve kültürel zenginliğinin farklı inanışların izlerini taşıdığını vurgulayarak, bu çatılardaki geyik boynuzlarının çok sayıda efsaneyi içinde barındırdığını kaydetti.
Geyik figürünün önemi
Eski Türk inanışlarında geyik, göksel yolculuklarda önemli bir araç olarak görülüyordu. Kütükçüoğlu, geyiğin geçmişte insanlar için bir yol gösterici olduğunu ifade etti. Türklerin İslamiyet’i kabul etmesinin ardından da geyik figürü, erenler ve derviş kültüründe yaşamaya devam etti. Safranbolu ve çevresinde anlatılan efsaneler, bu kültürel sürekliliği ortaya koyuyor.
Bölgedeki efsanelerden biri, Baha Gazi’nin Aladağ’dan geyiklerin taşıdığı odunlarla köprü yaptırdığını anlatıyor. Rivayete göre köylülerin geyiklerin odun taşıdığını görmesinin ardından hayvanlar gizemli bir şekilde kayboluyor. Kütükçüoğlu, bu efsanelerin geçmişten gelen ortak kültürel hafızayı günümüze taşıdığını dile getirdi.
Sonuç olarak, Safranbolu evlerinin çatılarındaki geyik boynuzları, bölgenin kültürel katmanlarını bir araya getiren önemli bir sembol olarak öne çıkıyor.
UNESCO DÜNYA MİRAS LİSTESİ'NDE YER ALAN KARABÜK'ÜN SAFRANBOLU İLÇESİNDEKİ TARİHİ EVLERİN VE KONAKLARIN ÇATILARINDA BULUNAN GEYİK BOYNUZLARI, NAZARDAN KORUNMA İNANCININ YANI SIRA TÜRK EFSANELERİNDEN İSLAMİYET SONRASI ERENLER KÜLTÜRÜNE UZANAN KÖKLÜ BİR KÜLTÜREL MİRASI YANSITIYOR.