Osmanlı'dan NATO sofrasına uzanan asırlık lezzet
Osmanlı Devleti’nin resmi yıllıkları olan vilayet salnamelerinde kalitesiyle öne çıkan, Karadeniz’in zengin floraya sahip yaylalarında asırlardır geleneksel yöntemlerle üretilen Trabzon tereyağı, Ankara’da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nde dünya liderlerinin sofrasında yer aldı.
Trabzon’da tereyağı üretimi Osmanlı dönemine kadar uzanmaktadır. Karadeniz’in zengin bitki çeşitliliğine sahip yaylalarında doğal olarak beslenen büyükbaş hayvanlardan elde edilen süt, tereyağına kendine has aroma, renk ve dayanıklılık kazandırıyor. Kuşaktan kuşağa aktarılan üretim kültürü de günümüze kadar korunuyor. Başta Tonya olmak üzere Şalpazarı, Maçka, Vakfıkebir, Çaykara ve Hayrat ilçelerinde sürdürülen geleneksel üretim, Trabzon tereyağının bölgenin en önemli tarımsal değerlerinden biri haline gelmesini sağladı.
Üretimde katkı maddesi kullanılmaması ve doğal yayla sütü ile geleneksel yayık yöntemlerinin korunması, ürünün karakteristik özelliklerini oluşturan temel unsurlar arasında gösterilmektedir. Tonya tereyağı, 2017 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaretle tescillendi. Coğrafi işaret, ürünün kendine özgü üretim yöntemi ile yöreye bağlı özelliklerinin resmi olarak kayıt altına alınmasına olanak tanırken, Trabzon tereyağının ulusal ve uluslararası alandaki bilinirliğine de katkı sağladı.
Osmanlı döneminde vilayet salnamelerinde de yer bulan Trabzon tereyağı, bugün diplomasi sofralarında Türkiye’nin gastronomi mirasını temsil ediyor. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde verilen akşam yemeğinde taş fırın pidesiyle birlikte servis edilen, ana yemekte de kullanılan Trabzon tereyağı, yüzyıllardır Karadeniz yaylalarında süregelen üretim geleneğini dünya liderlerinin sofrasına taşıyor ve Türkiye’nin köklü mutfak kültürünün simgelerinden biri haline geliyor.
Gurur verici bir temsil
Avrasya Üniversitesi Öğretim Görevlisi ve Trabzon Gastronomi Derneği Başkanı Emre Murat, Trabzon mutfağında tereyağının önemine dikkat çekerek, NATO Zirvesi’nde Tonya tereyağının tercih edilmesinin kendilerini gururlandırdığını söyledi. Murat, "Tatlısından çorbasına, yemeğinden ara sıcaklarına tüm lezzetlerimizde tereyağımız vardır. NATO Zirvesi’nde Trabzon tereyağının başlangıç menüsünde yer alması bize çok büyük bir gurur verdi. Jersey ırkı ineklerimizin olması ve Tonya ilçemizin zengin bir bitki örtüsüne sahip olması en büyük özelliğimiz. Tonya, sanayiden ve kirlilikten uzak bir ilçe. Burada mümkün olabildiğince doğal ürünler yetişiyor. Otlayan ineklerin sütünün daha kaliteli olmasını sağlıyor. Tereyağı mutfak için çok önemli bir gıda. Gurur verici ama bir yandan da şaşırmıyoruz. Tonya tereyağımız 140 yıllık bir geçmişe sahip. 1887’li yıllarda Trabzon vilayetinin salnamelerinde de adı geçen bu lezzetin NATO Zirvesi’nin mutfağında yer alması bizi şaşırtmıyor ama elbette gururlandırıyor." şeklinde konuştu.
Tüketiciye uyarılar
Murat, tüketicilerin coğrafi işaretli ürünleri tercih etmeleri gerektiğini ifade ederken, sahte ürünlere karşı da uyarılarda bulundu. "2017 yılında coğrafi işaretli ürün oldu. Bu çok önemli bir kriter. Vatandaşların tereyağını ayırt edebilmesi için coğrafi işaret amblemlerine dikkat etmeleri gerekir. Ambalajların üzerinde coğrafi işaret amblemleri olması gerekiyor. Bu amblemi gördüğünüzde korkmadan satın alabilirsiniz. Bunların denetimleri çok sıkı yapılıyor. Gıda terörü olarak adlandırabileceğimiz pek çok yapı var. Ne yazık ki sarı hale getirebilmek için gıda boyaları ve zerdeçallar katılabiliyor." dedi.
Karadeniz’in patentli ürünü
Esnaf Tülay Marabaoğlu ise "Trabzon tereyağı Karadeniz’in patentli bir ürünü. Doğal olarak üretiliyor. Müşterilerimiz genellikle süt kaymağı oranı yüksek olanı tercih ediyorlar. Eskiden yayıklarda sallama usulü yapılan tereyağlar artık kalmadı. Şimdi krom yayıklarda üretim yapıyoruz. Sütü kaynatarak tereyağı yapıyoruz. Böylelikle yemeklik ve kahvaltılık ayrımına gerek kalmıyor. Kaliteli olduğu için Trabzon tereyağı kendini gösteriyor." ifadelerini kullandı.
Kadriye Öztürk de Trabzon tereyağının uluslararası bir organizasyonda tercih edilmesinin kent adına önemli olduğunu vurguladı. "Haberlerde Trabzon tereyağı isminin geçtiğini görünce gururlandım. Bizim tereyağımızın tercih edilmesi doğru bir karardı. Çünkü en doğal tereyağı Trabzon’da bulunuyor. Otlayan hayvanlardan elde edilen sütlerle yapılıyor. Alanlar pişman olmuyor. Aslında çok sarı renkteki tereyağlar organik değildir. İnsanlarda böyle bir yanlış algı var. Çok sarı renkte olanlar katkı maddelidir. Ayırt edebilmesi için küçük bir parça alıp, damaklarına koyduklarında yapışıyorsa doğal tereyağı değildir. Yapışmıyorsa doğal tereyağıdır. Şehir dışından çok fazlasıyla talep görüyoruz." şeklinde konuştu.
KALİTESİYLE ÖNE ÇIKAN, KARADENİZ'İN ZENGİN FLORAYA SAHİP YAYLALARINDA ASIRLARDIR GELENEKSEL YÖNTEMLERLE ÜRETİLEN TRABZON TEREYAĞI, CUMHURBAŞKANLIĞI KÜLLİYESİ'NDE DÜZENLENEN NATO DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARI ZİRVESİ'NDE DÜNYA LİDERLERİNİN SOFRASINDA YER ALDI.