Muş üzümünün tarihi kökleri ve günümüzdeki durumu

Muş, zengin tarihi ve kültürel mirası ile ünlü. Bu mirasın önemli bir parçası olan üzüm çeşitleri, bölgedeki varlığını korumaya devam ediyor. Binlerce yıl öncesine uzanan geçmişiyle, Muş üzümü hem sofralık hem de pekmez ve bastık yapımında kullanılan çeşitleri ile dikkat çekiyor.

Çeşitleri ve Kullanım Alanları:

Muş'un siyah üzümü olarak bilinen güz üzümü, öküz gözü, beyaz üzüm, zincir üzümü, vakas üzümü ve kaşmir üzümü, bölgedeki bilinen çeşitleri arasında yer alıyor. Sulu yapısıyla öne çıkan Muş üzümleri, geçmişte bölge dışına da ihraç ediliyordu. Yüksek lisans öğrencisi Serkan Gülesmer, yaptığı araştırmalarda üzümlerin tarihi yolculuğunun Hititler dönemine kadar gittiğini ve Urartular döneminde bağcılığın daha da geliştirilmiş olduğunu ifade etti.

Tarihi Kaynaklar ve Geçmişi:

Evliya Çelebi’nin 17. yüzyılda Muş ve çevresindeki üzümlerden bahsettiğini belirten Gülesmer, döneme ait kaynaklarda Muş’ta yaklaşık 24 bin bağın kayıtlı olduğu bilgisinin yer aldığını aktarıyor. Ancak zamanla gerçekleşen göçler, nüfus hareketleri neticesinde bu bağların büyük kısmı kayboldu.

Gülesmer, "Muş üzümü, Urartulardan günümüze kadar gelmiş dünyaca ünlü bir üzüm çeşididir. Farklı çeşitleri özellikle sofralık ve şaraplık olarak bilinirken, bastık ve pekmez yapımında da yaygın olarak kullanılıyor. Ancak gün geçtikçe bu türler unutulmaya yüz tutuyor." ifadeleriyle durumu özetliyor. Muş’un bilinen bağları arasında Mehmetcan, İncebel, Kale, Karaağaç, Mongok, Pamukluk ve Çiriş bağları gibi yerler bulunuyor. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın bu değerli bitkiyi desteklemesi gerektiğini vurgulayan Gülesmer, Muş üzümünün korunmasının önemine dikkat çekiyor.

MUŞ’TA YETİŞTİRİLEN VE KÖKLÜ GEÇMİŞİYLE DİKKAT ÇEKEN ÜZÜM ÇEŞİTLERİ, BİNLERCE YILLIK TARİHİYLE GÜNÜMÜZDE DE YAŞATILMAYA ÇALIŞILIYOR.