İstanbul'da dışişleri bakanları buluşması: R4 toplantısı başladı

İstanbul, bölgesel krizlere çözüm arayışlarının gündemde olduğu dışişleri bakanları toplantılarına ev sahipliği yapıyor. Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgiye göre, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın oluşturduğu R4 mekanizmasının toplantısı Hakan Fidan'ın başkanlığında başladı. Bölge ülkeleri arasındaki diyaloğu ve ortak sorumluluk anlayışını güçlendirmeyi amaçlayan görüşmelerin ardından, Avrupalı bakanların katılacağı genişletilmiş temaslar da programda yer alıyor.

Bölgesel güvenlik ve Filistin gündemde

Fidan'ın toplantılarda, bölgesel güvenliğin sağlanmasında öncelikle bölge ülkelerinin sorumluluk üstlenmesi gerektiğini vurgulaması bekleniyor. Türkiye'nin bu doğrultuda işbirliği mekanizmalarının güçlendirilmesine öncelik verdiğini aktaracak olan Fidan'ın, mevcut çatışmaların birbirini beslemesinin ve yeni alanlara yayılmasının önlenmesi gerektiğine dikkat çekmesi öngörülüyor.

Filistin meselesi de görüşmelerin öncelikli gündem başlıkları arasında bulunuyor. Fidan'ın, İsrail'in işgali ve bölgedeki saldırılarının barış çabalarını engellediğini belirterek uluslararası topluma daha kararlı tutum alma çağrısı yapması bekleniyor. Kudüs'ün tarihi ve hukuki statüsünün korunması, iki devletli çözümü zedeleyen adımlardan kaçınılması ve yasa dışı yerleşim faaliyetlerine karşı baskının artırılması da Türkiye'nin gündeme getirmesi öngörülen konular arasında yer alıyor.

Hürmüz ve Babulmendeb'de deniz ulaşımının güvenliği

ABD ile İran arasındaki ihtilafın diplomasi ve diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğinin görüşmelerde vurgulanması bekleniyor. Fidan'ın, askeri yöntemlerin kalıcı çözüm sağlamadığına ve daha geniş bir çatışma riskini artırdığına dikkat çekmesi; Hürmüz ve Babulmendeb boğazlarında seyrüsefer serbestisinin korunmasının bölgesel ve küresel istikrar açısından önemini dile getirmesi öngörülüyor.

Yemen'deki gelişmeler ve Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırıları da gündemde bulunuyor. Fidan'ın, sivilleri ve sivil altyapıyı hedef alan saldırılar karşısında Türkiye'nin Suudi Arabistan'ın güvenliğine desteğini yinelemesi ve Mekke Savunma İttifakı çerçevesindeki dayanışmaya değinmesi bekleniyor.

Avrupa ülkeleriyle ortak çalışma imkânları değerlendirilecek

Genişletilmiş görüşmelerde Filistin, Hürmüz Boğazı ve Yemen'in yanı sıra Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesine yönelik çabaların ele alınması planlanıyor. Bölge ülkeleri ile Avrupalı ortaklar arasında geliştirilebilecek işbirliği ve koordinasyon imkânlarının da değerlendirilmesi öngörülüyor.

Dışişleri Bakanlığının resmî duyurusunda genişletilmiş toplantı, R4 ülkelerine Almanya, İngiltere ve Fransa'nın katıldığı R4+E3 formatı olarak tanımlanıyor. www.mfa.gov.tr

R4 ve E3 nasıl oluştu?

Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın oluşturduğu R4 mekanizması, bölgesel istikrarı desteklemek ve sorunların çözümünde bölge ülkelerinin rolünü artırmak amacıyla kuruldu. İlk toplantısını 18 Mart'ta Riyad'da gerçekleştiren mekanizma kapsamında bugüne kadar altı buluşma yapıldı. Son toplantı, 21 Eylül'de BM Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası kapsamında New York'ta düzenlendi.

Almanya, İngiltere ve Fransa'dan oluşan E3 ise 2003 yılında İran'ın nükleer programına ilişkin diplomatik işbirliğiyle ortaya çıktı. Mekanizma zamanla farklı bölgesel ve uluslararası konularda ortak girişimler geliştiren bir yapıya dönüştü.