Hizan'da geleneksel pekmez üretimi: Doğal yöntemlerle bir asırlık kültür devam ediyor
Bitlis’in Hizan ilçesinde, yerel halk, yetiştirdikleri üzümleri geleneksel yöntemlerle pekmeze dönüştürerek bir asırdır süregelen bir üretim kültürünü yaşatmaya devam ediyor. Bu geleneksel üretim, hem bölge ekonomisine katkıda bulunuyor hem de önemli bir kültürel miras olarak değerlendiriliyor.
Geleneksel üretim teknikleri
Hizan ilçesi Akşar köyü Kılavuz mezrasında üzümler, hem sofralık olarak tüketiliyor hem de ihtiyaç fazlası ürünler pekmez yapımında değerlendiriliyor. Bölgeye özgü siyah üzümler, geleneksel yöntemlerle işlenerek, geçmişten günümüze uzanan bir kültürü yaşatıyor.
Pekmez yapım süreci, öncelikle toplanan üzümlerin havuzlarda çiğnenerek suyun çıkarılmasıyla başlıyor. Elde edilen üzüm suyu, maya işlevi gören beyaz toprakla karıştırıldıktan sonra büyük kazanlarda kaynatılıyor. Bu işlemin ardından süzülen üzüm suyu, daha büyük kazanlara alınarak uzun süre kaynatılarak pekmeze dönüşüyor. Yaklaşık 5-6 saat süren bu zahmetli işlemler, doğal pekmezin oldukça yoğun ve lezzetli olmasını sağlıyor.
Emek ve sabırla hazırlanan pekmezler
Hizan’ın 13 köyündeki pekmez üretim süreci, özellikle hasat dönemlerinde yoğun bir çalışma gerektiriyor. Köylerin ortak alanlarına kurulan büyük kazanlarda, önceden ezilen üzümler pekmez haline getiriliyor. Büyük emek ve sabır gerektiren bu üretim süreci, kuşaktan kuşağa aktarılarak bu geleneksel değerin yaşatılmasına katkı sağlıyor.
Köyde pekmez üretimi gerçekleştiren Erkan Özer, tüm aşamaları babalarından ve dedelerinden gelen yöntemlerle sürdürdüklerini belirtiyor. Üzüm bağlarının bakımından hasada, sıkım işleminden kaynatmaya kadar her aşamada doğal yöntemler kullanıyorlar. Üzüm şırasından ise, yaklaşık 100 kilogramdan 30-35 kilogram pekmez elde ettiklerini vurgulayan Özer, pekmezlerin dinlendirilip satılığa sunulduğunu ifade ediyor.
Özer, ayrıca geleneksel pekmezlerin soğuk kış günlerinde sağlık için tercih edildiğini ve halk arasında öksürük ve solunum yolu rahatsızlıklarına iyi geldiği inancının bulunduğunu dile getiriyor. Bu şekilde, Hizan'daki pekmez üretimi yalnızca bir ekonomik faaliyet değil, aynı zamanda kültürel bir mirasın da yaşatılmasını sağlıyor.
HİZAN İLÇESİNDE VATANDAŞLAR, YETİŞTİRDİKLERİ ÜZÜMLERİ GELENEKSEL YÖNTEMLERLE PEKMEZE DÖNÜŞTÜREREK BİR ASRI AŞKIN SÜREDİR DEVAM EDEN ÜRETİM KÜLTÜRÜNÜ YAŞATIYOR.