Erciyes Üniversitesi'nden taşınabilir nükleer reaktör güvenlik sistemi
Erciyes Üniversitesi Fizik Bölümü Nükleer Fizik Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emrah Tıraş ve araştırma ekibi, 1 tonluk taşınabilir dedektör sistemi geliştirdi. Nükleer enerji alanında önemli bir yenilik olan bu sistem, TEKNOFEST kapsamındaki Nükleer Enerji Teknolojileri Tasarım Yarışması’nda donanım kategorisinde birincilik elde etti. Taşınabilir güvenlik sistemi, nükleer reaktörlerden yayılan antinötrinoların tespitinde kullanılacak.
Geliştirilen dedektör sistemi hakkında bilgiler
Doç. Dr. Tıraş, sistemin uzun süreli bir çalışma sonucu ortaya çıktığını belirtti. Dedektör, 1 tonluk saf su içinde gadolinyum eklenerek oluşturuldu. Bu sistem, kozmik parçacıkların etkileşimlerini tespit etmek ve nükleer reaktörlerdeki nötronları yakalamak için tasarlandı. Gadolinyum, nötron yakalama kabiliyeti sayesinde tercih edilen bir madde oldu.
Sistemin, Türkiye'de kurulması hedeflenen küçük modüler nükleer reaktörlerde ve Akkuyu Nükleer Güç Santrali çevresinde izleme çalışmalarında kullanılabileceği ifade edildi. Tıraş, dedektörün uzaydan gelen müon parçacıklerinden veri toplamaya ve bu verileri analiz etmeye devam ettiğini açıkladı.
Güvenlik izleme sisteminin önemi
Doç. Dr. Tıraş, bu sistemin nükleer reaktörlerde güvenlik amaçlı izleme için büyük önem taşıdığını vurguladı. 7/24 kesintisiz izleme imkanı sunması sayesinde olası değişimlerin tespitinde çok faydalı olacağı belirtildi. Bu sistem, reaktörlerdeki nötrinoların ve ilgili etkileşimlerin izlenmesine olanak tanıyarak, mühendisleri anlık durum değişiklikleri hakkında bilgilendirecek bir yapıya sahip.
Geçmişte yaşanan nükleer kazaların gerekliliğini ortaya koyduğu eklenerek, Tıraş, geliştirdikleri sistemin mevcut güvenlik ve kontrol mekanizmalarına tamamlayıcı bir teknoloji sunduğunu ifade etti. Araştırmaların sürdürülebilmesi için gerekli altyapının sağlandığını belirten Tıraş, desteklerin etkisini vurguladı.
Ayrıca, Nijeryalı Dr. Saleh Abubakar ve ERÜ Mühendislik Fakültesi öğrencisi Murat Akar da projeye ilişkin görüşlerini paylaştı. Abubakar, hem nükleer reaktörlerde hem de uzay ve savunma sanayisinde dedektör geliştirmek istediklerini belirtti. Akar ise, mekanik ve elektronik altyapının geliştirilmesi üzerine yaklaşık 4 yıldır çalışmalar yaptığını açıkladı.
ERÜ'lü bilim insanlarından nükleer reaktörler için taşınabilir güvenlik sistemi