DSÖ’den çocuk ve ergenlerde obeziteye karşı yeni kılavuz
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), çocuklar ve ergenlerde giderek artan obezite sorununa yönelik hazırladığı ilk kapsamlı kılavuzun raporunu yayımladı. Raporda, sağlık sistemleri ile sağlık çalışanlarının çocuk ve ergenlere zamanında, kanıta dayalı ve birey odaklı bakım sunmasının önemine dikkat çekildi.
DSÖ verilerine göre 2024 yılında 5-19 yaş aralığında yaklaşık 170 milyon çocuk ve ergen obeziteyle yaşıyor. Bunların 70 milyonunu 5-9 yaş grubundaki çocuklar, 100 milyonunu ise 10-19 yaş arasındaki ergenler oluşturuyor.
Raporda, bu yaş grubundaki obezite oranının 1990'dan bu yana dört katına çıktığı belirtildi. Obezite yaygınlığının yüzde 2 seviyesinden yüzde 8'e yükseldiği kaydedildi.
Obezite kronik bir hastalık olarak değerlendiriliyor
DSÖ, obezitenin etkili tedavi ve takip yöntemleriyle yönetilebilen kronik ve tekrarlayıcı bir hastalık olduğuna dikkat çekti.
Hastalığın olumsuz etkilerinin yaşamın erken dönemlerinden itibaren ortaya çıkabileceği belirtilirken, obezitenin tip 2 diyabet ve kalp damar hastalıkları başta olmak üzere çeşitli bulaşıcı olmayan hastalıkların görülme riskini artırabileceği ifade edildi.
Obezitesi bulunan çocuk ve ergenlerin yalnızca fiziksel sağlık sorunlarıyla değil, ayrımcılık ve zorbalık gibi sosyal sorunlarla da karşılaşabildiği belirtildi.
DSÖ, obezitenin önlenmesi ve yönetilmesinin çocukların fiziksel ve ruhsal sağlığının korunmasının yanı sıra sağlıklı gelişim, eğitim hayatı, sosyal refah ve yaşam kalitesi açısından da kritik önem taşıdığını vurguladı.
Beslenme ve fiziksel aktivite ön planda
Raporda, obeziteyle yaşayan çocuklar ve ergenler için yapılandırılmış beslenme programları, fiziksel aktivite ve davranış değişikliğine yönelik uygulamaların güçlü biçimde önerildiği belirtildi.
Bu uygulamaların tek başına ya da daha kapsamlı bir tedavi programının parçası olarak uygulanabileceği ifade edildi.
Dijital sağlık uygulamalarının ise ebeveyn veya bakım verenlerin gözetimi altında ve belirli şartların sağlanması halinde kullanılabileceği kaydedildi.
10 yaşın altındaki çocuklarda ilaç ve cerrahi önerilmiyor
DSÖ, 0-9 yaş arasındaki çocuklarda obezite tedavisi amacıyla ilaç kullanımını, bariatrik cerrahiyi ve kilo vermeye yönelik cihazları önermediğini açıkladı.
10-19 yaş arasındaki ergenlerde ise onaylı ilaçların ancak gözetim altında uygulanan kapsamlı yaşam tarzı programlarından yeterli sonuç alınamaması durumunda değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Şiddetli obezitesi bulunan ergenlerde bariatrik cerrahinin de yalnızca sıkı kriterler ve uzman gözetimi altında gündeme gelebileceği ifade edildi.
Ruh sağlığı da tedavinin bir parçası olmalı
Kılavuzda çocuk ve ergenlerde obezite ile ruh sağlığı sorunlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğine de dikkat çekildi.
Kaygı, depresyon, düşük öz saygı ve duygusal düzensizlik gibi sorunların sağlıksız beslenme alışkanlıklarını, hareketsizliği ve sosyal geri çekilmeyi artırabileceği belirtildi.
Ayrıca obezite nedeniyle yaşanan dışlanma ve zorbalığın çocukların ve gençlerin duygusal sağlığını olumsuz etkileyebileceğine işaret edildi.
DSÖ, sağlık çalışanlarının hem obeziteyi hem de ruh sağlığı sorunlarını erken dönemde ele alması, aile odaklı ve kapsayıcı yöntemler uygulaması gerektiğini bildirdi.
“Tedavinin temeli ilaç veya cerrahi değil”
Raporda görüşlerine yer verilen DSÖ Beslenme ve Gıda Güvenliği Departmanı Direktörü Dr. Luz Maria De Regil, çocuklar ve ergenlerde obezite bakımının temelini ilaç veya cerrahinin oluşturmadığını belirtti.
De Regil, önceliğin sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite ve sürdürülebilir davranış değişikliğini destekleyen kapsamlı programlara erişim olması gerektiğini ifade etti.
Her çocuk ve ergenin erken yaşlardan itibaren kaliteli sağlık hizmetlerine ve destekleyici ortamlara ulaşabilmesinin önemine dikkat çeken De Regil, temel hedefin sağlıklı kiloya ulaşılmasını ve bunun uzun vadede korunmasını sağlamak olduğunu kaydetti.