Dijital dünyada çocukların sağlığını korumak: Ekran kullanımı nasıl dengelenmeli?
Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı’ndan Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz, ara tatilde çocukların artan ekran kullanımına yönelik aileleri uyardı. Ekranın çocukların uyku, dikkat ve sosyal ilişkileri üzerindeki olumsuz etkilerini vurgulayan Öz, "Ekranla geçirilen süre kadar, ekranın günlük hayatta yarattığı değişiklikler de önemli. Çocukların ekran başında geçirdikleri zaman, diğer yaşam alanlarını etkilememelidir" dedi.
Ekran kullanımının sosyal gelişime etkileri
Dr. Öz, özellikle ara tatillerde ailelerin "Çocuk ekran başında ne kadar fazla zaman geçirirse ne olur?" sorusunu sıkça sorduğunu belirtti. Ekranın çocukların yaşamındaki yerinin, zamanın kendisinden daha kritik olduğunu ifade eden Öz, "Bebeklik döneminde, yüz yüze etkileşimler, ses ve dokunma gibi unsurlar öğrenme için gereklidir. Görüntülü konuşmalar dışında ekran maruziyeti mümkün olduğunca azaltılmalıdır" diye uyardı.
Dikkat ve uyku düzeni üzerindeki olumsuz etkiler
Çocukların dikkat becerilerinin okul döneminde daha da belirginleştiğine dikkat çeken Dr. Öz, sevgiyi paylaşma ve oyun deneyimlerinin yerini alan kısa video içeriklerinin bu dönemde bazı zorluklar yaratabileceğini vurguladı. "Yoğun ekran kullanımı, dikkat eksikliği ve hiperaktivite ile ilişkilidir ancak bu etkinin hangi yönde oluştuğu net değildir. Çocuklarda dikkat işlevlerini zayıflatabilir" dedi.
Gece saatlerinde ekran kullanımı ise çocuğun uyku düzenini olumsuz etkileyebileceğini anlatan Dr. Öz, "Ergenlik döneminde büyümenin getirdiği değişiklikler, sosyal hayatta ekranın rolünün artmasını sağlıyor. Ancak, ergenlerin ekran karşısında neyle karşılaştığına dikkat edilmelidir" ifadelerini kullandı.
Ekran kullanımı için öneriler
Aileler için tatil döneminde ekran kullanımı yönünde öneriler sunan Dr. Öz, belirli kurallar oluşturmanın önemine vurgu yaptı. Öz, "Dinlenme zamanı sınırsız ekran süresi dememelidir. Çocukla birlikte ekran süresinin amacını ve miktarını belirlemek önemlidir. Yemek sırasında telefonları bir kenara koymak da iyi bir örnek olacaktır. Ayrıca yatmadan önce ekran kullanımını sınırlandırmak, uyku için faydalı olacaktır" diye ekledi.
Son olarak, Dr. Öz, yapay zeka ve siber zorbalık gibi riskleri de göz önünde bulundurarak, ailelerin çocuklarıyla açık bir iletişim kurmaları gerektiğini belirtti. Çocukların siber dünyada olumlu deneyimler yaşayabilmeleri adına ailelerin, dijital içeriklerle ilgili şeffaf ve destekleyici olmaları gerektiğini vurguladı.
ATLAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANA BİLİM DALI’NDAN DR. ÖĞR. ÜYESİ FIRAT ÖZ