Denizlerde mikroplastik alarmı: Alanya'da kirlilik Akdeniz ortalamasının 65 katına ulaştı
Güney kıyılarında yürütülen son bilimsel incelemeler, Akdeniz'deki mikroplastik birikiminin kritik eşikleri aştığını ve bazı noktalarda genel deniz ortalamasının 60 ila 65 kat üzerine çıktığını belgeledi.
Alanya Belediyesi Meclis Salonu'nda düzenlenen basın toplantısıyla kamuoyuna duyurulan araştırma; Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi, İstanbul Politikalar Merkezi ve Sabancı Üniversitesi Araştırmacısı Prof. Dr. Sedat Gündoğdu öncülüğünde gerçekleştirildi. Mart ayından bu yana Adana'dan Kemer ve Fethiye'ye kadar uzanan geniş kıyı hattında sürdürülen takip çalışmaları, bölgedeki kirlilik tehdidini gözler önüne serdi.
Geri dönüşüm tesislerine sıkı takip talebi
Toplantıda konuşan Alanya Belediye Başkanı Osman Tarık Özçelik, sahillerde yaşanan yoğun kirliliğin kaynağını bilimsel temellere oturtmak adına üniversiteyle iş birliği yaptıklarını belirtti. Siyaset değil tamamen ekolojik bir farkındalık amacı taşıdıklarını vurgulayan Özçelik, Türkiye'nin 60 milyar doları aşan turizm gelirinde Antalya'nın 17 milyar dolarlık paya sahip olduğuna dikkat çekerek uyardı:
"Saha gözlemlerimizde mikroplastiklerin plastik geri dönüşüm tesislerinden kaynaklandığını fark ettik ve bunu bilimsel raporla kanıtladık. Bu yıl turistlerden çok yoğun şikayetler aldık. Eğer bu kirliliğin önüne geçilmezse önümüzdeki yıllarda Akdeniz çanağı tercih edilmez hale gelir. Otellerimizin huzurevine dönüşmesini istemiyoruz. Mersin ve Adana bölgesindeki geri dönüşüm tesislerinin denizlerimize mikroplastik sızdırmayacak şekilde sıkı denetim altına alınmasını talep ediyoruz."
Kirlilik Fethiye'ye kadar yayıldı
Mart ayından itibaren Adana'dan Kemer ve Fethiye'ye kadar uzanan hatta incelemeler yaptıklarını aktaran Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, kış ve ilkbahar aylarındaki şiddetli yağmurların kirliliği körüklediğini belirtti. Yasa dışı dökümler ve sanayi deşarjlarının Levant akıntısıyla sürüklendiğini kaydeden Gündoğdu, sorunun artık yalnızca Çukurova bölgesini değil, tüm Batı Akdeniz kıyılarını kuşattığını ifade etti.
"Plastik atık ithalatı durdurulmalı"
Prof. Dr. Gündoğdu, mikroplastik kirliliğinin temel nedenlerinden birinin plastik atık ithalatı olduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu:
"Türkiye'nin zaten belediyeler tarafından toplanan yaklaşık 3,3 milyon ton plastik atığı bulunuyor. Bu tesisler ham madde ihtiyacını buradan karşılayabilir. Başka ülkelerin plastik atıklarına ihtiyacımız yok. Plastik atık ithalatı bu kirliliği besliyor. Bunun yanında geri dönüşüm tesislerine 'sıfır mikroplastik deşarjı' standardı getirilmeli ve çıkış suları sürekli denetlenmeli."
Veriler: Saatte 20-25 milyar mikroplastik sızıntısı
Alanya Belediyesi'nin talebi üzerine gerçekleştirilen 4 günlük saha çalışmasında, 4 deniz istasyonu ve 2 arıtma tesisinden numuneler analiz edildi. İncelemelerde öne çıkan veriler şu şekilde sıralandı:
Akdeniz ortalamasının 65 katı: Örnekleme yapılan bazı noktalarda tespit edilen kirlilik seviyesi, Akdeniz'in genel değerlerinin 60 ila 65 kat üzerinde çıktı.
Tesis kaynaklı kirlilik: Denizden alınan numunelerdeki mikroplastiklerin yüzde 60 ile yüzde 93 gibi ezici bir çoğunluğunun doğrudan geri dönüşüm tesislerindeki kırma işlemlerinden kaynaklandığı saptandı.
Deşarj tablosu: Yalnızca tek bir kaçak kanaldan saatte 1,5 ila 2 milyar mikroplastik akar iken, Seyhan Nehri ile bağlantılı 20 civarındaki kanal dikkate alındığında bin litre suda denize ulaşan miktar saatte 20 ila 25 milyar parçacığı buluyor.
"İthal atık kirliliği besliyor, sıfır deşarj şart"
COP31 İklim Zirvesi'nin ana gündemlerinden birinin "sıfır atık" olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, Türkiye'de belediyelerin topladığı 3,3 milyon tonluk plastik atığın yerli sanayinin hammadde ihtiyacını karşılamaya yettiğini vurguladı. Gündoğdu; plastik atık ithalatının derhal sonlandırılması, geri dönüşüm tesislerine "sıfır mikroplastik deşarjı" zorunluluğu getirilmesi ve tesis çıkış sularının aralıksız denetlenmesi gerektiğinin altını çizdi.
Gündoğdu, "Sıfır atığın konuşulduğu bir dönemde Akdeniz kıyılarının mikroplastik kirliliğiyle gündeme gelmesi ne Türkiye'ye ne de bölgemize yakışıyor. Yetkililerin bu konuya hassasiyetle yaklaşmasını bekliyoruz" dedi.
Kaynak: İHA