Cumhurbaşkanı Erdoğan: BM veto hakkını kaldırmalı
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD merkezli finans ve haber kuruluşu Bloomberg için küresel sistemin aksayan yönlerini ve BM reform ihtiyacını ele alan stratejik bir makale yazdı.
Salgınlar, enerji krizleri, tedarik zinciri aksamaları ve bölgesel çatışmaların küresel kırılganlıkları artırdığına dikkat çeken Erdoğan; küresel krizlerin çözümünü yalnızca birkaç ülkenin kararına bırakmanın günümüz gerçekleriyle bağdaşmadığını ifade etti.
"Reformun başlangıç noktası veto imtiyazının ilga edilmesidir"
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) temsil kabiliyetini yitirdiğini vurgulayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Dünya 5'ten Büyüktür" ilkesi doğrultusunda şu somut çözüm önerilerini sıraladı:
"Reform ihtiyacını artık somut bir yol haritasına dönüştürmek elzemdir. Bu yol haritasının merkezinde ise veto imtiyazının ilgası yer almalıdır. Çünkü Güvenlik Konseyine ayrıcalıklı yeni üyeler eklemek, karar alma gücünün birkaç devletin elinde toplanması sorununu çözmez. Veto imtiyazının kaldırılması, anlamlı her türlü reformun temel hedefi olmalıdır."
Erdoğan, şunları kaydetti:
"Farklı coğrafyaların tecrübesini, kapasitesini ve iradesini küresel ve bölgesel meselelerin çözümüne dahil etmek mecburiyetindeyiz. 'Dünya 5'ten büyüktür' çağrımız, bu yönüyle daha geniş bir sorumluluk anlayışına davettir. Reform ihtiyacını artık somut bir yol haritasına dönüştürmek elzemdir. Bu yol haritasının merkezinde ise veto imtiyazının ilgası yer almalıdır. Çünkü Güvenlik Konseyine ayrıcalıklı yeni üyeler eklemek, karar alma gücünün birkaç devletin elinde toplanması sorununu çözmez ve imtiyazlı yapının kapsamını genişletir. Veto imtiyazının kaldırılması, anlamlı her türlü reformun hem başlangıç noktası hem de temel stratejik hedefi olmalıdır. Reform, aynı imtiyazın başka devletlere de tanınması anlamına gelemez. Genel Kurul bünyesinde, hiçbir devletin uluslararası toplumun çoğunluğunun iradesini kalıcı olarak engelleme yetkisine sahip olmaması ilkesi etrafında geniş bir koalisyon oluşturulmalıdır."
Genel kurul güçlendirilmeli, dönüşümlü üyelik gelmeli
BM Güvenlik Konseyi ile BM Genel Kurulu arasındaki dengenin yeniden kurulması gerektiğini belirten Erdoğan; daimi üyeliklerin kaldırıldığı, üyelerin Genel Kurul tarafından belirli sürelerle dönüşümlü seçildiği ve hesap verebilirliğin artırıldığı yeni bir sistem yapısı önerdi.
Gelişmekte olan ülkelerin finansmana erişiminin güvence altına alınması ve Asya ile Afrika’nın potansiyeline uygun temsil edilmesi gerektiğini kaydeden Erdoğan, Türkiye’nin köklü diplomasi geleneğiyle daha adil bir dünya düzeni için sorumluluk almaya devam edeceğini altını çizdi.
"Bölgesel meseleler dışarıdan yöntemlerle çözülemez"
Asya'nın yükselen ekonomik ağırlığına ve Afrika'nın temsil taleplerine dikkat çeken Erdoğan, bölgesel krizlerin çözümünde dış müdahaleler yerine yerel şartların ve müşterek menfaatlerin esas alınması gerektiğini kaydetti:
"Her bölgenin meselelerini dışarıdan belirlenen yöntemlerle çözmek mümkün değildir. Bölgesel aktörlerin kendi coğrafyalarında daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerekir. Türkiye; diplomatik kapasitesi, ekonomik imkanları ve farklı taraflarla iletişim kurabilme gücüyle bu reform arayışında ve kalıcı barışın tesisinde üzerine düşen sorumluluğu üstlenmeye devam edecektir."