Çin'de kene kaynaklı yeni bir virüs keşfedildi: ALTNV çifte bulaşta ölüm riskini katlıyor
Çin'de yürütülen kapsamlı tıbbi araştırmalar, The New England Journal of Medicine dergisinde yayımlanan sonuçlarla tıp dünyasını alarma geçiren yeni bir kene kaynaklı patojeni gün yüzüne çıkardı. "Asya uzun boynuzlu kene nairovirüsü" (ALTNV) adı verilen virüsün ateş, yoğun halsizlik, mide-bağırsak sorunları ve kandaki trombosit sayısında düşüşe yol açtığı belirlendi.
Metatranskriptom analiziyle izole edildi
Pekin'deki Patojen ve Biyogüvenlik Devlet Ana Laboratuvarı araştırmacıları, trombositopeni sendromlu şiddetli ateş (SFTS) belirtileri gösterdiği halde mevcut testleri negatif çıkan hastaları inceledi. 3 bin 163 hastadan alınan örneklerde metatranskriptom dizileme yöntemi uygulayan uzmanlar, kene ısırığıyla bulaşan ve şiddetli zehirlenmeye yol açan yeni patojeni ayrıştırmayı başardı. Araştırmada hastaların yüzde 10,4'ünde, Dabie bandavirüsü (DBV) negatif grupta ise yüzde 15,1'inde ALTNV tespit edildi.
Genetik yapısı ve evrimsel kökeni
Filogenetik analizler, ALTNV'nin bilinen diğer ortonayrovirüslerle amino asit dizilimi benzerliğinin yüzde 80,04'ten az olduğunu ve bağımsız bir tür niteliği taşıdığını ortaya koydu. Virüsün genetik özellikleri ve kökeni şu detaylarla öne çıkıyor:
WELV ailesi bağlantısı: Patojen, bilinen WELV ortonayrovirüs grubu içinde yer alarak bu ailenin evrimsel ağını genişletiyor.
Omurgalılar için risk: Keneler aracılığıyla taşınan virüs, insan dışındaki omurgalı hayvanlara da aktif şekilde bulaşabiliyor.
Nairobi hastalığı kökeni: Gruba adını veren yapı esasen koyun ve keçilerdeki "Nairobi koyun hastalığı"na dayanıyor; ancak mutasyonla insan vücuduna uyum sağladığı belirtiliyor.
Enfeksiyon grubuna ait ilk izler 2019 yılına kadar dayansa da yeni tespit edilen ALTNV suşu, kene kaynaklı biyolojik tehlikenin boyut değiştirdiğini gösteriyor.
Çifte enfeksiyonda ölüm riski katlanıyor
ALTNV enfeksiyonu tek başına atlatılabilirken, DBV ile aynı anda bulaşması halinde klinik tablo ağırlaşıyor. İki virüsü birden taşıyan 38 hastadan 7'si hayatını kaybetti. Uzmanlar, çifte enfeksiyonda solunum yetmezliği oranının yüzde 38'den yüzde 61'e çıktığını ve böbrek fonksiyonlarında ciddi bozulmalar yaşandığını bildirdi.
Taşıyıcı kene türü ABD'de de var
Çin'deki 47 bin 500 kenenin yüzde 1,3'ünde saptanan ALTNV'nin ana taşıyıcısının Haemaphysalis longicornis (Asya uzun boynuzlu kenesi) olduğu anlaşıldı. Dişilerinin çiftleşmeden tek başına binlerce yumurta bırakabilmesi nedeniyle hızla yayılan bu tür ABD'de de bulunuyor. Ancak uzmanlar, virüsün henüz Çin dışındaki kenelerde tespit edilmediğini altını çizerek vurguluyor.
Biyolojik riskler dönüşüyor: Uzmanlardan uyarı
Eldeki bilgilere göre, bu gruptaki enfeksiyonla ilgili ilk vaka resmen 2019 yılında kaydedilmiş olsa da bugün yeni ALTNV keşfi, doğadaki kene tehlikesinin giderek dönüştüğünü gösteriyor. Uzmanlar doğaya çıkarken ve hayvancılıkla uğraşırken kene ısırıklarına karşı dikkatli olunmasını, ısırılma durumunda ise derhal bir doktora başvurulmasını tavsiye ediyor.