Çayönü Tepesi'nde 9 bin yıllık madencilik alanı keşfedildi
Diyarbakır'ın Ergani ilçesinde yer alan Çayönü Tepesi'nde gerçekleştirilen kazılarda, yaklaşık 9 bin yıl öncesine ait bir madencilik işliği keşfedildi. Bu buluntu, bölgede yapılan kazıların önemini bir kez daha gözler önüne seriyor. Yaklaşık 25 adet malakit ve bakır nesne ile zenginleşen işlik alanı, dünya madencilik tarihinde önemli bilgiler sunuyor.
Yıllara yayılmış zengin araştırma süreci:
Çayönü Tepesi, milattan önce 9100'lere kadar uzanan yerleşim evreleri ile dikkat çekiyor. 1963'te yapılan yüzey araştırmaları sonucunda keşfedilen bu tarihi alan, 1964'te başlatılan kazılarla daha fazla detay kazanmıştı. Prof. Dr. Halet Çambel ve Prof. Dr. Robert J. Braidwood liderliğindeki çalışmalar, göçebe yaşamdan yerleşik düzene geçiş ile tarımın altyapısını oluşturan veriler sağlamıştı. 1991'de güvenlik nedenlerinden dolayı durdurulan kazılar, 2015 yılında yeniden başladı ve bugüne kadar detaylı bir araştırma süreci yürütüldü.
2026 sezonu ve yeni buluntular:
2026 yılı kazı sezonu, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Müzecilik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Savaş Sarıaltun başkanlığında, mayıs ayında başladı. Bu yıl özellikle madencilik tarihine ilişkin zengin veriler elde edildi. Sarıaltun, batı alanında tekrar yapılan çalışmaları, doğudaki konut alanlarıyla karşılaştırmak amacıyla sürdürdüklerini açıkladı. "Çayönü, her zaman bizleri şaşırtan bir alan," diyen Sarıaltun, yapılan detaylı kazılarla insanların yaşadığı alanların mimarisini ve günlük yaşamına dair buluntuları ortaya çıkardıklarını ifade etti.
Kazı alanında tespit edilen 42 kadar malakit ve bakır nesne, Çayönü Tepesi'ndeki iş gücünün kalitesini ve madencilik faaliyetlerinin işlenme aşamalarını gözler önüne seriyor. İşliğin, malzeme işleme alanında önemli bir yer olduğunu vurgulayan Sarıaltun, "Burada çanak çömlekli neolitik dönem bilgilerini güncelledik," ifadelerinde bulundu.
Prof. Dr. Yeşim Büyükateş, ayrıca Çayönü Tepesi’nde yapılan çalışmaların bilimsel ve kültürel farkındalığa önemli katkılar sunduğunu belirterek, kazıların yoğun bir çalışma ile eş zamanlı olarak modern teknolojilerle dijitalleştirileceğini kaydetti.
Çayönü Tepesinde 9 bin yıllık madencilik işliği ortaya çıkarıldı