Gaz fiyatı konusunda anlaşmazlığa düşen Tahran ve Ankara yakında İslamabad'daki uluslararası tahkim heyetine gidecek.
İran’ın doğal gaz ihracatı ile ilgili ilk anlaşma 15 yıl önce İran Ulusal Gaz Şirketi ile Türk BOTAŞ arasında imzalandı ve İran’ın yıllık 10 milyar metreküp gazı komşu ülkeye ihraç etmesi kararlaştırıldı.
Buna göre bu yılın başından beri (İran takvimine göre) yaklaşık sekiz milyar metreküp gaz BOTAŞ’a teslim edildi. Bu rakam da geçen yılın benzer dönemine nazaran 700 milyon metreküp fazla.
Moskova-Ankara gaz anlaşmazlığından ve Rusya’nın Türk sanayisine gaz musluklarını kapatmasından aylar sonra Ankara, İran’dan ucuz gaz almak için yeni bir senaryo hazırladı.
Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız son dönemlerde yaptığı açıklamada, ithal gaz fiyatının düşürülmesi ile ilgili bir talepte bulunduklarına işaret ederek “İran ile doğal gaz alanında çok yakın iş birliği içindeyiz ve İran gazının fiyatı ile ilgili memnuniyetsizliğimizi İran yetkilileriyle paylaştık, biz bu fiyatın yüksek olduğunu söyledik ancak onlar aynı görüşte değil.” dedi.
Öte yandan bazı uluslararası basın organları, Türkiye’nin, İran’dan ithal ettiği gazın fiyatı ile ilgili tahkime gitme talebinden bahsederek İran’ın ise Türkiye’ye ihraç ettiği gazın fiyatını düşürmeye karşı olduğunu duyurdu.
İran Ulusal Gaz Şirketi Sözcüsü Mecit Bucarzade, gaz fiyatının düşürülmesi ile ilgili iddia konusunda şunları söyledi: “İran Ulusal Gaz Şirketi şu ana kadar BOTAŞ’tan gaz fiyatının düşürülmesi ile ilgili herhangi resmî bir talep almadı.”
İran gazının Türkiye’ye satış anlaşmasında fiyat değişiklikleri için farklı bentlerin ön görüldüğüne işaret eden Bucarzade “Anlaşma maddelerine göre iki ülke, doğal gaz fiyatının azaltılması veya yükseltilmesi konusunda görüşebilirler.” dedi.
Anlaşmada gaz fiyatının artırılması veya düşürülmesiyle ilgili müzakerelerin de sonuç vermemesi durumunda iki tarafın anlaşmayı tahkime götüreceğine işaret eden Bucarzade uluslararası tahkime başvurmanın konvansiyonel bir yöntem olduğunu belirtti.
İran Ulusal Gaz Şirketi Genel Müdürü Cevad Öci de Türkiye’nin İran’dan ihraç ettiği gaz fiyatının yeniden güncellenmesi talebi ile ilgili olarak basın mensuplarına yaptığı açıklamada “İran ve Türkiye anlaşması, en iyi gaz anlaşmalarından biri sayılıyor; bu anlaşma 1995'te iki ülke arasında ve 25 yıllığına imzalandı.” dedi.
Anlaşmaya göre Türkiye’nin fiyat güncelleme talebinin, iki ülke için ön görülen hak olduğuna işaret eden Öci “Birkaç ay önce de İran gaz fiyatının artışı için böyle bir talepte bulundu.” dedi.
İran-Türkiye Anlaşmazlığı Pakistan’daki Uluslararası Tahkim Kuruluna Taşındı
Doğal gaz fiyatı konusunda İran ve Türkiye, aralarındaki anlaşmazlık nedeniyle Pakistan’daki uluslararası tahkim kuruluna gidecek.
İran Ulusal Gaz Şirketi ile Türk BOTAŞ’ın uzman ve hukukçuları, anlaşmazlığın giderilmesi için Pakistan’ın İslamabad kentinde müzakerelere başlayacak.
Türkiye’ye İhraç Edilen Gaz Pahalı Değil
İran’ın doğal gaz ihracatından sorumlu şirketin Genel Müdürü Hüseyin Bidarmeğz de yabancı medyanın İran’ın Türkiye’ye ihraç ettiği gazın pahalı olduğuna dair iddialarıyla ilgili şunları söyledi: “İran’ın Türkiye’ye ihraç ettiği gazın fiyatı çeşitli piyasalara nazaran pahalı değil.”
Bu arada geçen yıldan bu yana doğal gazın fiyatı, İranlı ve Türk yetkililerin üzerinde anlaşmaya vardıkları bir formüle göre hesaplanıyor.
Ham petrol fiyatına ek olarak yüksek ve düşük kükürtlü dizelin fiyatı da bu hesaplamada etkilidir. Diğer bir deyişle Türkiye’ye ihraç edilen gaz fiyatı sabit değildir; ham petrol ile petrol ürünlerinin fiyatındaki dalgalanmaların etkisiyle yükselip düşebilir.
Türkiye’nin Talebi Mantıklı Değil
Türkiye’ye gaz ihracatı ile ilgili anlaşmadaki satış şartlarının üç yılda bir incelenmesi gerektiğine işaret eden İran Ulusal Gaz Şirketinin Eski Genel Müdürü Seyyid Rıza Kisayizade, “Buna göre iki ülke eğer gaz fiyatı konusunda anlaşmaya varamazsa konu tahkime gidecek.” dedi.
Kisayizade, uluslararası piyasalarda petrol ve gaz fiyatlarının artması dikkate alındığında Türkiye’nin fiyatın düşürülmesi talebinin mantıklı olmadığını belirtti.
Şu anda İran, Türkiye’ye günlük 30 milyon metreküp doğal gaz ihraç etme kapasitesine sahiptir öyle ki İran’ın gaz tesisleri, yıllık 10 milyar metreküp gazı Türkiye’ye taşıma gücüne sahiptir.
BYEGM'den alıntı yapılmıştır...
Kaynak: Cumhuri İslami
